Autor Antanina Dolewa Luty - 18 - 2011 0 Comment

rozwoj-gospodarczy-bialorusiW latach 1991-1994 w Białorusi nastąpiła głęboka recesja transformacyjna, i wraz z tym spadek PKB, przyśpieszenie wzrostu inflacji, pojawiło się bezrobocie, spadł poziom życia ludności. Jednak udało się przezwyciężyć tą recesję transformacyjną i od 1996 roku notuje się w tym kraju dodatnie i stosunkowo wysokie tempo wzrostu gospodarczego. W latach 1995-2003 średnioroczny wzrost PKB wynosił 4 %. Dla ułatwiania porównania PKB z różnych krajów, które mają znaczne różnice w poziomach cen, Bank Światowy prowadzi obliczania parytetu siły nabywczej waluty każdego porównywanego kraju w stosunku do wybranej waluty światowej. Z raportu Programu Rozwoju Narodów Zjednoczonych, który korzysta z tych danych, wynika że PKB Białorusi w 2001 roku wyniósł na jednego mieszkańca 7620 USD, natomiast w 2002 roku – 5520 USD. Z tego wynika, że PKB spadało, chociaż tempo wzrostu realnego PKB było dodatnie. W 2004 r. w gospodarce Białorusi było odnotowano ożywienie, wiele wskaźników ekonomicznych poprawiło się. Wpływ na to miała głównie sprzyjająca Białorusi koniunktura światowa. Duży wpływ na rozwój gospodarczy tego kraju miał wzrost cen na ropę naftową. W wyniku tego wzrostu cen, który się rozpoczął na końcu 2002 r. i na początku 2003 r., nastąpiło ożywienie gospodarki rosyjskiej i wzrost dochodów ludności, a to z kolei miało wpływ na wzrost eksportu do Rosji. Ponadto wzrost kursu rubla rosyjskiego pozwolił na dewaluację rubla białoruskiego w stosunku do rubla rosyjskiego. Jednoczesny spadek dolara osłabił go w stosunku do obu walut. To miało również pozytywny wpływ na wzrost białoruskiego eksportu do Rosji. W I kwartale 2004 r. wzrost PKB był także spowodowany głównie wzrostem eksportu (według mińskiego Instytutu Prywatyzacji i Zarządzania ten wpływ wyniósł 35 %). Według parytetu siły nabywczej PKB Białorusi na jednego mieszkańca w 2007 r. wyniósł 8100 USD, co daje 14,08 % wzrostu. Jednak według danych Ministerstwa Statystyki i Analizy Republiki Białoruś rzeczywisty PKB kraju wyniósł 9%. Eksperci Międzynarodowego Funduszu Walutowego są ostrożniejsi w ocenie sytuacji gospodarczej na Białorusi, jednak i oni nie kwestionują wzrostu ekonomicznego tego kraju. Analitycy Wiedeńskiego Instytutu Międzynarodowych Porównań Gospodarczych potwierdzili zjawisko białoruskiego boomu. W strukturze PKB znaczącą rolę odgrywa przemysł, który stanowi podstawę gospodarki Białorusi. On generuje 33 % PKB. Handel i żywienie zbiorowe stanowi 9,2 % PKB, transport i komunikacja – 8,8 %, budownictwo – 6,1 %, rolnictwo – 2%.

Wśród wszystkich rodzajów przemysłu największe znaczenie dla gospodarki Białorusi mają przemysł maszyno budowlany i metalurgiczny, chemiczny, drzewny, lekki.

Przemysły maszyno budowlany i metalurgiczny są wiodącymi gałęziami w przemyśle białoruskim. Cechy przemysłu maszyno budowlanego Białorusi:
1. bogata wewnątrzgałęziowa struktura działu;
2. stosunkowo duży udział nowoczesnego sprzętu i nowych technologii;
3. słaby rozwój specjalizacji części składowych, z czego wynika zależność Republiki od dostaw części z innych krajów;
4. większość produkowanych samochodów ciężarowych nie odpowiada potrzebom rynku wewnętrznego.

Współczesny maszyno budowlany sektor Białorusi posiada wielobranżową strukturę, do której są zaliczane następujące branże: samochodowa, produkcji narzędzi i instrumentów, elektrotechniczna, przemysł elektroniczny, budowa statków, przemysł radiowy. W większości produkcja przemysłu maszyno budowlanego jest skierowana na eksport, co stawia wysokie wymagania do produktów, ponieważ istnieje duża konkurencja ze strony zagranicznych firm. Zostały stworzone bardziej zaawansowane technicznie modele traktorów, maszyn różnego typu, sprzętu elektronicznego i medycznego. Te nowe modele są znacznym wsparciem dla eksportu Republiki. Bardziej zauważalna się zrobiła tendencja wzrostu liczby przedsiębiorstw posiadających certyfikaty systemów jakości.

Przemysł metalurgiczny. Obecnie on funkcjonuje niezbyt efektywnie, co jest spowodowane niedoborem surowców i niskim poziomem technologicznym. Z tego powodu aktywnie jest przeprowadzana modernizacja techniki, sprzętu, urządzeń, jest przeprowadzana również restrukturyzacja tego przemysłu.

Na przemysł chemiczny przepada ponad 13 % przemysłu Republiki. Prawie 95% jej przemysłowo-produkcyjnych funduszy i ponad 90% przemysłowo-produkcyjnego personelu przypada na 50 przedsiębiorstw. Niestety jest zauważalna tendencja zmniejszenia rentowności tych przedsiębiorstw. Najważniejsze przyczyny spadku rentowności przemysłu chemicznego to brak nowoczesnych technologii i metod zarządzania, brak środków finansowych, wysokie koszty produkcji. Mimo tych negatywnych cech, przemysł chemiczny zwiększa produkcję z roku na rok ze względu na zwiększenie dostaw eksportowych podstawowych rodzajów produkcji, rozwój procesów importozamiennych, zwiększenie popytu ze strony gałęzi-konsumentów przemysłu chemicznego. Ponad 85% produktów przemysłu chemicznego są produkowane przez duże produkcyjne przedsiębiorstwa i zrzeszenia: PO „Belaruskalij”, PO „Azot”, Gomelska fabryka chemiczna, Grodzieńskie, Mohylewskie i Swetlogorskie produkcyjne zrzeszenia „Himwolokno”, PO „Polimir”, Biiałoruska fabryka opon „Belszina”.

Najwięksi przedsiębiorstwa przemysłu drzewnego znajdują się w Witebsku i Homelu. Największy udział w tym przemyśle ma przemysł meblowy – 70% danej gałęzi. Na Białorusi działa 11 zrzeszeń produkujących meble. Największe to „Bobrujskbrew”, „Minskmebel”, „Homeldrew”, „Witebskdrew”, „Mostowdrew”, „Pinskdrew”. Liderem jest obwód Homelski. Obecnie na Białorusi funkcjonuje 16 przedsiębiorstw zagranicznych lub przedsiębiorstw typu joint-venture, które produkują meble. Ich produkcja stanowi 21% ogólnej produkcji mebli na Białorusi.

Lekki przemysł Białorusi obejmuje następujące gałęzie: odzieżową, tekstylną, skórzaną, obuwniczą i futrzaną. W przemyśle lekkim na Białorusi funkcjonuje ok. 1150 przedsiębiorstw. Ogólna rentowność przemysłu lekkiego w 2004 roku wyniosła 6,5%. Najwięksi producenci wyrobów tekstylnych na Białorusi to APTP „Orszanski lnokombinat” (23% całej produkcji tej branży), OAO „Kowry Bresta” (13,7%), OAO „Mogilewski tekstil” (12,4%), RUP „Baraniwiczskoe proizwodstwennoe chlopczatobumażnoe objedinenie” (9%), OAO „Kamwol” (8,1%). Najwięksi producenci obuwia skórzanego to SP „Ewimar” (18,8% produkcji branży), OAO „Krasnyj Oktiabr” (12,9%), SP „Le Grand” (8,8%), OOO „Siwelga” (8,7%), OAO „Grodnenskaja obuwnaja fabrika „Neman” (8,2%). Rentowność przedsiębiorstw produkujących obuwie skórzane jest zróżnicowana: od 6,9% do 39,4%). Największym problemem branży tekstylnej na Białorusi to brak nowoczesnej techniki i sprzętu.

Ważnym problemem gospodarki Białorusi jest jej struktura terytorialna, która się charakteryzuje dysproporcją rozwoju. Rozwój regionalny Białorusi charakteryzuje się dwoma cechami:
1. dominacja miasta Mińska nad resztą kraju,
2. wyższy poziom rozwoju obwodów wschodnich w porównaniu z zachodnimi.

Spośród trzech obwodów wschodniej Białorusi najwyższy poziom gospodarczy ma obwód homelski, którego stolicą jest miasto Homel. Jest ważnym ośrodkiem przemysłowo-handlowym oraz centrum szkolnictwa wyższego. Najbiedniejsze obwody to grodzieński i brzeski (brzeski ma niższe wskaźniki ekonomiczne niż grodzieński). Ich główną funkcją gospodarczą było i pozostaje rolnictwo.

Stopa bezrobocia rejestrowanego w Białorusi jest bardzo niska: w 2003 roku wyniosła 3%. Ten wskaźnik jest zróżnicowany w poszczególnych obwodach i wahał się w 2003 r. od 1,6 % w Mińsku do 4 % w obwodzie witebskim. Według danych Ministerstwa Statystyki i Analiz Republiki Białoruś, stopa bezrobocia w 2007 r. wyniosła 1,2 %, a w styczniu 2008 r. – 1,1 %. Jednak według badań ankietowych gospodarstw domowych stopa bezrobocia jest znacznie wyższa i w 2002 roku wynosiła 7,4 %. Zasoby pracy Białorusi charakteryzują się wysokim poziomem kwalifikacji. Udział osób z wyższym wykształceniem w zatrudnieniu wynosił w 2003 roku 21,4 % i wykazywał tendencję rosnącą.

Największym problemem białoruskiej gospodarki była i pozostaje wysoka inflacja. W ostatnich latach została ona w pewnym stopniu opanowana, jednak jej wartość nadal nie jest zadowalająca. W 2007 r. inflacja na Białorusi wyniosła 9,5 %. Dla porównania: w roku 2006 ona utrzymywała się na poziomie 10,3 %, w 2005 r. – 17,40 %, w 2004 – 28,20 %.

W Republice Białoruś powoli następuje zmiana struktury własnościowej gospodarki. Na koniec 2003 r. sprywatyzowano nieco więcej niż połowę małych i średnich przedsiębiorstw. Natomiast w handlu i przemyśle zostało sprywatyzowano ok. 70 % przedsiębiorstw. Zwiększa się liczba firm z udziałem zagranicznym. W końcu 2000 roku liczba tych przedsiębiorstw wynosiła 1860 (w tym 1179 spółek joint venture i 681 przedsiębiorstw z wyłączną własnością kapitału zagranicznego), a w końcu 2003 roku liczba przedsiębiorstw zagranicznych zwiększyła się do 2957 (analogicznie 1575 i 1382).

Gospodarka Białorusi rozwija się całkiem dynamicznie. Obecnie sytuacja makroekonomiczna Republiki charakteryzuje się stabilnym wzrostem PKB, obniżeniem inflacji i wzrostem inwestycji w kapitał trwały. Nadal istnieją bariery rozwoju ekonomicznego, wynikające najczęściej z sytuacji politycznej. Jednak sytuacja gospodarcza tego kraju z roku na rok wygląda coraz lepiej.

Źródła:
Rozszerzona Unia Europejska i jej wschodni sąsiedzi.Pierwsze doświadczenia współpracy, Red. E. Teichmann, M. A. Weresa, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2005
Wschodnie pogranicze rozszerzonej Unii Europejskiej. Czynniki konkurencyjności, Red. E.Teichmann , Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2006

http://www.indexmundi.com

Koprowski M.A., Stańczak G., Białoruś – в бизнесе хорошо, Rynki zagraniczne, numer 2/2006r

http://belstat.gov.by

Киреенко Е. Г., Социально-экономическая география Республики Беларусь, Аверсэв, Минск 2003
Давыденко Л.Н., Давыденко Е.Л., Белорусский вектор экономического развития, Министерство образования Республики Беларусь, Минск 2006

Spodobał Ci się artykuł? Czekamy na Twój głos!


Białoruś